محمد تقي جعفري
88
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي )
به اخلاق اللَّه حتى در همين امور نيز خطاى شرعى و عرفى نامقبول مرتكب نشده است ، [ حتى خطائى كه به جهت اجتهاد قابل بخشش بوده است ] اما آيهء شريفهء * ( عَفَا الله عَنْكَ لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ ) * كه مورد استشهاد بعضى از علماى اهل سنت براى اجتهاد پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلم قرار گرفته است ، معنايش تقريبا همان است كه مرحوم علامهء طباطبائى در تفسير خود آورده است كه مقصود از آيهء شريفه بقرينهء آيه اى كه پس از سه آيه آمده است * ( [ لَوْ خَرَجُوا فِيكُمْ ما زادُوكُمْ إِلَّا خَبالًا وَلأَوْضَعُوا خِلالَكُمْ يَبْغُونَكُمُ الْفِتْنَةَ وَفِيكُمْ سَمَّاعُونَ لَهُمْ . . . ] ) * ( 1 ) ( اگر به همراه شما خارج مىشدند ، جز فساد و اضطراب رأى براى شما نمىافزودند و قطعا در ميان شما براى ايجاد شر و فساد مىشتافتند و در ميان شما به وسيلهء اختلاف انداختن آشوب به راه مىانداختند و در ميان شما كسانى وجود دارند [ كه از روى ساده لوحى ] به آنان گوش فرا مىدهند . ) اينست كه اگر پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله به آنان اجازه نمىداد كه بنشينند و دستور مىداد مانند مسلمين حركت كنند ، با كمترين امتحان و در اندك زمانى به جهت بروز انحرافشان رسوا مىشدند . و اگر حركت نمىكردند ، باز آنها فساد به راه مىانداختند . بنا بر اين ، معناى خطاب خداوندى به پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله در اين مورد اينست كه چرا شايسته تر را گذاشتى و شايسته را انتخاب نمودى . يعنى در هر دو صورت ( چه حركت به همراه مسلمين و چه تخلف از آنان ) آن تبهكاران رسوا مىگشتند ، نهايت امر در صورت حركت نفاق و تبهكارى آنان زودتر آشكار مىگشت . بنا بر اين تفسير ،
--> ( 1 ) . التوبه آيهء 47 .